Chuyện cái ống nước kêu "bang bang" và cách tôi xử lý dứt điểm

Chuyện cái ống nước kêu "bang bang" và cách tôi xử lý dứt điểm

Thú thật với ông, mấy tuần vừa rồi tôi suýt mất ngủ vì cái hệ thống nước trong nhà. Chẳng là thế này, cứ mỗi lần máy giặt nó ngắt nước hay thằng con tôi đi vệ sinh xong nhấn xả bồn cầu là y như rằng, cả cái đường ống trong hộp kỹ thuật nó kêu "bang bang" như có ai cầm búa tạ nện vào tường.

Lúc đầu tôi cũng chủ quan, nghĩ chắc do ống lỏng lẻo tí thôi. Nhưng càng ngày tiếng kêu càng đanh, đường ống chỗ bồn rửa bát còn rung bần bật thấy rõ. Tôi mới tá hỏa đi tìm hiểu kỹ thuật thì hóa ra mình đang dính phải hiện tượng búa nước (hay dân kỹ thuật gọi là thủy kích).

Búa nước: Không đơn giản là tiếng ồn khó chịu

Nhiều ông thợ tay ngang cứ bảo tôi là "kêu tí cho vui tai", nhưng khi tôi đào sâu vào nguyên lý thì thấy nó tai hại hơn nhiều.

Cơ chế dội ngược áp suất

Nói cho ông dễ hiểu theo kiểu dân kỹ thuật, nước trong ống đang chạy với vận tốc cao mà mình đóng van đột ngột (nhất là mấy cái van điện từ đóng "cộp" một phát như ở máy giặt), thì cái động năng của khối nước đó không tự nhiên mất đi. Nó biến thành một làn sóng áp suất dội ngược lại trong ống với vận tốc cực lớn.

Sức tàn phá của sóng áp suất

Cái tiếng "bang bang" mà tôi với ông nghe thấy chính là lúc sóng áp suất đó va đập trực tiếp vào thành ống và các lá van. Ông cứ tưởng tượng áp lực lúc đó nó vọt lên gấp 5-10 lần bình thường. Nếu không xử lý sớm, sớm muộn gì mấy cái mối nối âm tường cũng bục hết. Lúc đó mà đục cả nhà lên sửa thì chỉ có nước "khóc tiếng Mán".

3 tác hại khiến tôi phải vắt chân lên chân mà chạy

Sau khi nghe mấy ông bạn bên mảng cơ điện tư vấn, tôi mới thấy mình may mắn vì chưa bị "vỡ trận".

Phá hủy đường ống và rò rỉ âm tường

Cái này là sợ nhất này. Sóng áp suất dội liên tục làm các mối hàn nhiệt hoặc mối nối ren bị "mỏi". Nó không vỡ ngay đâu, mà nó rỉ rỉ thấm ra tường. Đến lúc ông thấy tường mốc xanh mốc đỏ lên thì bên trong ống đã nát bét rồi. Thay vì tốn vài trăm nghìn phòng bệnh, lúc đó ông tốn vài chục triệu tiền sửa nhà là ít.

Tàn phá máy bơm tăng áp

Nhà tôi có dùng bơm tăng áp nên càng nguy. Mỗi lần bơm ngắt, nước dội ngược về nện thẳng vào cánh bơm và phớt. Thợ bảo nếu cứ để thế, trục bơm sớm muộn cũng cong, mà phớt thì nhanh hỏng, gây rò rỉ điện hoặc cháy động cơ như chơi.

Làm hỏng các thiết bị đắt tiền

Ông cứ để ý mấy cái vòi sen cao cấp hay máy nước nóng nhà ông xem. Búa nước nó làm rách màng van giảm áp, làm kẹt kim đồng hồ đo nước. Đồ xịn mà suốt ngày bị "ăn đấm" bằng áp lực cao thế thì bền sao nổi.

Tôi đã xử lý hệ thống nước nhà mình như thế nào?

Sau khi nghiên cứu kỹ, tôi thấy mấy cách đối phó kiểu chèn xốp hay quấn vải quanh ống đều là vớ vẩn, không giải quyết được cái gốc là áp suất bên trong. Tôi quyết định làm lại cho chuẩn bài.

Bước 1: Gia cố lại hệ thống cơ khí

Tôi đi kiểm tra dọc trục ống từ tầng mái xuống tầng trệt. Chỗ nào lỏng lẻo là tôi bắt đai kẹp (pipe clamps) cố định chặt vào dầm, cột luôn. Ống không có không gian để văng tự do thì tiếng cộng hưởng giảm đi được 30-40% rồi.

Bước 2: Lắp bộ hấp thụ áp suất cục bộ

Tôi mua mấy cái bộ chống búa nước nhỏ (Water Hammer Arrestor) về lắp ngay sau chỗ máy giặt và vòi rửa chén. Mấy cái chỗ này van nó đóng nhanh lắm nên phải chặn ngay tại nguồn. Nó có cái buồng khí bên trong để hấp thụ cú sốc áp suất, êm hẳn ông ạ.

Bước 3: Lắp đặt van chuyên dụng cho trục chính

Đây là phần quan trọng nhất này. Với cái trục ống cấp từ bồn nước xuống và chỗ cụm bơm tăng áp, tôi đã thuê thợ xử lý bài bản. Thợ họ hướng dẫn tôi cách lắp đặt van chống nước va đúng vị trí kỹ thuật – thường là ở đoạn ống đứng gần máy bơm. Loại van này nó cực hay, nó tự động mở ra để xả bớt áp suất dư thừa khi có biến động đột ngột. Từ lúc lắp xong, cả hệ thống trục chính chạy êm ru, không còn một tiếng rung lắc nào dù tôi có đóng mở van đột ngột cỡ nào đi nữa.

Lời khuyên chân thành cho ông bạn

Nếu nhà ông mà cũng thấy đường ống kêu to hay rung lắc mỗi khi tắt nước, thì đừng có tặc lưỡi bỏ qua như tôi lúc đầu. Chi phí để lắp mấy cái thiết bị này thực sự chẳng đáng bao nhiêu so với cái công đục tường, thấm sàn nếu chẳng may vỡ ống âm đâu. Cứ làm một lần cho chuẩn kỹ thuật là yên tâm kê cao gối mà ngủ.

Hôm nào rảnh qua tôi làm chén trà, tôi chỉ cho cái cụm van tôi vừa lắp, nhìn cực kỳ chuyên nghiệp mà vận hành êm ru. Ông có cần tôi giới thiệu chỗ mua van hay xem qua cái sơ đồ máy bơm nhà ông không?

Tôi có thể giúp gì thêm cho ông không? Nếu ông muốn xem mấy tấm hình tôi chụp lúc thợ đang thi công để dễ hình dung, cứ bảo tôi một tiếng nhé!